محصول حداقلی یکی از مفاهیم نوپای ناب

چند سالی است که رویکرد نوین کارآفرینی یعنی نوپای ناب دنیای کسب‌وکارهای نوپا را تغییر داده است. از این رویکرد استقبال ویژه‌ای شده است و بسیاری آن را نظم نوین کارآفرینی می‌دانند. پایه‌گذاران این رویکرد همانند استیو بلنک و اریک ریز خود کارآفرین بوده‌اند و لزوم این تغییر رویکرد را در عمل حس کرده‌اند. آشنایی با مفاهیم نوپای ناب می‌تواند به کارآفرینان ایرانی در راه‌اندازی کسب‌وکارهایشان کمک کند. در این مقاله در نظر دارم در مورد یکی از اساسی‌ترین مفاهیم نوپای ناب یعنی محصول حداقلی صحبت کنم. در ایران به این مفهوم کمینه محصول پذیرفتنی نیز می‌گویند.

محصول حداقلی چیست؟

زمانی که می‌خواهید یک محصول جدید را توسعه دهید دو رویکرد کلی می‌توانید داشته باشید. می‌توانید زمان و سرمایه زیادی صرف کنید و یک محصول بی‌نقص –البته از نگاه خودتان- با ویژگی‌های فراوان تولید و روانه بازار کنید. در این حالت ممکن است احتمال این‌که مشتریان آن محصول را بخواهند بالاتر باشد. اما این رویکرد یک مشکل اساسی دارد. در این حالت بازخورد مشتری بسیار دیر گرفته می‌شود. ممکن است آن‌قدر دیر باشد که کسب‌وکار نتواند خود را با آن وفق دهد. این موضوع یک مسئله اساسی است. یک پژوهش دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد که ۷۵ درصد کسب‌وکارهای نوپا شکست می‌خورند. یکی از مهم‌ترین دلایل شکست این کسب‌وکارهای نوپا این است که آن‌ها محصولی تولید می‌کرده‌اند که کسی آن را نمی‌خواست. در مقابل یک رویکرد دیگر وجود دارد. در این رویکرد محصول را سریع وارد بازار می‌کنیم و با بازخوردی که می‌گیریم آگاهانه خود را تغییر داده و دوباره محصول جدید وارد بازار می‌کنیم. تاکید این رویکرد برگرفتن هر چه بیشتر بازخورد از مشتریان است. محصول حداقلی به کارآفرینان کمک می‌کند این رویکرد دوم را دنبال کنند.

محصول حداقلی کمک می‌کند که فرآیند یادگیری را هر چه سریع‌تر آغاز کنند. برخلاف توسعه‌ی محصول سنتی که شامل یک فرآیند بلند و تفکرآمیز است هدف از محصول حداقلی آغاز فرآیند یادگیری است و نه پایان آن. این محصول با نمونه آزمایشی یا پروتوتایپ تفاوت دارد. نمونه آزمایشی ساخته می‌شود تا به سوالات فنی و طراحی محصول پاسخ دهد درحالی‌که محصول حداقلی ساخته می‌شود تا به سوالات و فرضیات اساسی کسب‌وکار پاسخ دهد. در راس این سوالات این است که آیا مشتری واقعاً محصول ما را می‌خواهد.

حال که تا حدودی با محصول حداقلی آشنا شدید بهتر است به سراغ تعریف رسمی این مفهوم برویم. اریک ریز نویسنده کتاب نوپای ناب این مفهوم را این‌گونه تعریف می‌کند:

«محصول حداقلی نسخه‌ای از محصول جدید است که به یک تیم کمک می‌کند حداکثر میزان یادگیری معتبر در مورد مشتریان را با حداقل تلاش به دست آورد.»

اریک ریز یک عبارت دیگر دارد که به فهم مفهوم کمک می‌کند «حداکثر یادگیری از هر دلار.» در تعریف بالا شاید مفهوم یادگیری معتبر کمی نامانوس باشد. اجازه دهید کمی بیشتر راجع به آن صحبت کنیم. یادگیری مفهوم وسیعی در مدیریت است و از طرق مختلف ممکن است به دست آید: یادگیری از طریق انجام دادن، یادگیری از طریق مطالعه، یادگیری از یک مربی و … . اما یک کارآفرین برای این‌که یادگیری به دست آورد عموماً چاره‌ای جز این ندارد که به قول استیو بلنک «از ساختمان خارج شود» و با تعامل با مشتریان واقعی به یادگیری برسد. البته این موضوع استثناهایی نیز دارد که به همین دلیل از واژه‌ی عموماً استفاده کردم. توضیح این استثناها در مجال این مقاله نیست. اما منظور از واژه‌ی معتبر چیست؟ اعتبار از تطابق با واقعیت به دست می‌آید و در این‌جا یعنی یادگیری که اعتبارش در تعامل با مشتریان واقعی و درک رفتار آن‌ها به‌دست‌آمده باشد. یعنی برای دستیابی به یادگیری معتبر باید در دنیای بیرون و در تعامل با مشتریان واقعی آن را به دست آوریم و این‌جایی است که محصول حداقلی به کار می‌آید. شکل جایگاه محصول حداقلی را شفاف‌تر می‌کند. محصول حداقلی به ما کمک می‌کند چرخه‌ی که در شکل نشان داده شده است را هرچه سریع‌تر طی کنیم.

اما سوال بعدی این است که چرا نیازی نیست محصول اولیه کامل باشد؟ چرا انتظار داریم با وجود نواقص افرادی حاضر باشند محصول ما را استفاده و بازخورد بدهند؟ جواب این سوال‌ها در «پذیرندگان اولیه» نهفته است. پذیرندگان اولیه نوع خاصی از مشتریان هستند. آن‌ها یک راه‌حل ۸۰ درصدی را می‌پذیرند و در واقع ترجیح می‌دهند. برای جذب آن‌ها نیازی به یک راه‌حل کامل ندارید.

نوپای ناب

نوپای ناب

پذیرندگان اولیه از تخیل خود برای تکمیل نواقص یک محصول استفاده می‌کنند. آن‌ها مشکلی با این قضیه ندارند زیرا برای آن‌ها مهم این است که اولین نفری باشند که یک محصول یا فناوری جدید را استفاده می‌کند. در محصولاتی که مشتریانشان افراد عادی هستند همیشه اولین بودن در استفاده از کفش بسکتبال، یک پخش‌کننده موسیقی یا یک گوشی عالی، جذاب بوده است. در مورد محصولاتی که سازمان‌ها استفاده می‌کنند مسئله این است که آن سازمان با پذیرش ریسک استفاده از محصول جدید به مزیتی رقابتی دست یابد که رقبا هنوز آن را ندارند. پذیرندگان اولیه‌ی یک محصول نسبت به محصولی که کاملاً آماده شده باشد بدگمان هستند: اگر این محصول این‌قدر آماده است که هرکسی از آن استفاده کند مزیتی ندارد که اولین کسی باشم که از آن استفاده می‌کنم؟ بنابراین ویژگی‌های اضافی و آماده‌سازی فراتر از تقاضای پذیرندگان اولیه‌ نوعی اتلاف منابع و زمان است.

اریک ریز در کتاب نوپای ناب دو نمونه از پذیرندگان اولیه را ذکر می‌کند. اولین مثال مربوط به آیفون است. پذیرندگان اولیه برای نسخه آغازین آیفون صف کشیده بودند؛ گرچه آن محصول ویژگی‌هایی اساسی مانند کپی و درج کردن، سرعت اینترنت تری‌جی و پشتیبانی از ایمیل‌های شرکتی را نداشت. دومین مثال موتور جستجوی آغازین گوگل است. این موتور جستجو می‌توانست نتایج جستجوی عناوین خاصی همانند دانشگاه استنفورد و سیستم‌عامل لینوکس را نشان دهد، اما سال‌ها طول کشید تا بتواند «اطلاعات سرتاسر جهان را سازمان‌دهی کند.» اما این موضوع پذیرندگان اولیه را از ستایش آن باز نداشت.

پس نگران نباشید اگر محصولی ناقص روانه بازار می‌کنید. آن وقت نگران باشید که یک سال صرف توسعه محصول کرده‌اید ولی هیچ بازخوردی از مشتری بابت آن نگرفته باشید. واقعیت این است که دنیای یک کسب‌وکار نوپا پر از عدم قطعیت است و در این فضا نمی‌توان بر اساس پیش‌فرض‌های فردی حرکت کرد و سرمایه صرف نمود بلکه باید هر چه سریع‌تر در دنیای واقعی فرضیات را تست کرد. در ادامه یک نمونه از محصولات حداقلی را ذکر می‌کنم. این مثال موفق برگرفته از کتاب نوپای ناب است:

احتمالاً با دراپ باکس آشنایی دارید. دو موسس آن که اتفاقاً یکی از آن‌ها ایرانی است ایده‌ی جالبی برای محصول حداقلی خود زدند. دراپ باکس که ابزاری بسیار راحت برای به اشتراک‌گذاری فایل ساخته است. اگر نرم‌افزار کاربردی آن را نصب کنید، یک پوشه‌ی دراپ‌باکس بر روی دسکتاپ کامپیوتر شما ظاهر خواهد شد. هر چیزی که داخل این پوشه بیندازید به‌صورت اتوماتیک در دراپ‌بکس بارگذاری خواهد شد و بلافاصله بعد از آن روی تمام رایانه‌ها و دستگاه‌های شما قابل‌دسترس خواهد بود.

این کسب‌وکار با یک سوال جدی روبرو بود. آیا مشتریان حاضرند از این محصول استفاده کنند. ساخت این محصول نیازمند کار فنی پیچیده داشت. آن‌ها برای تست فرضیات خود یک کار جالب کردند. آن‌ها یک ویدئو ساختند. در آن ویدئو ویژگی‌های مورد انتظار محصولشان را توضیح دادند. آن ویدئو صدها هزار نفر را به سایت آن‌ها کشاند و لیست انتظار نسخه آزمایشی به ۷۵۰۰۰ نفر رسید. با این ویدئو آن‌ها اعتبار فرضیات خود را سنجیدند.

نوپای ناب

کتاب نوپای ناب

اما سوالاتی را در این مقاله پاسخ ندادیم:

–        چه ویژگی‌هایی را در محصول حداقلی خود لحاظ کنیم؟

–        بوم مدل کسب‌وکار چه کمکی به محصول حداقلی می‌کند؟

–        پذیرندگان اولیه را کجا پیدا کنیم؟

–        انواع محصولات حداقلی چه هستند؟

به امید فرصتی که بتوانیم راجع به این سوال‌ها صحبت کنیم.


محمد جواد احمدپور ( کارشناسی ارشد MBA دانشگاه شریف و مترجم کتاب نوپای ناب)

محصولات مرتبط

خدمات مشاوره ستکا
دوره‌های حضوری
دوره‌های مجازی
کتاب‌های کارآفرینی
مطالب مرتبط
صنعت مبلمان کشور بازار هدف ندارد/ورشکستگی تولیدکنندگان در پی واردات بی‌رویه
به عقیده بسیاری از کارشناسان و مسئولان مرتبط صنعت مبلمان جزء معدود صنایع پربازده کشور به شمار می رود که این صنعت نیازمند حمایت شدید دولت، شناسایی بازار هدف ، ...
ادامه مطالب
وبلاگ اکونومیست سه شرکت بزرگ اینترنتی در هر کشور را معرفی کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده در این وبلاگ  در ایران سه شرکت دیجی‌کالا با ارزش ۱۵۰ میلیون دلار، کافه بازار با ارزش ۸ میلیون دلار و Anetwork ( شبکه تبلیغاتی کلیکی)  با ارزش ۳ میلیون دلار با ارزش‌ترین شرکت‌های ...
ادامه مطالب
هتلداری از جذاب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری در جهان
عضو هیات‌مدیره جامعه هتلداران کیش گفت: توسعه صنعت هتلداری با ایجاد زیرساخت‌های لازم امکان‌پذیر خواهد بود.به گزارش دنیای اقتصاد، مهرداد تاوتلی عضو هیات‌مدیره جامعه هتلداران کیش با تاکید بر اهمیت ...
ادامه مطالب
پرورش ماهی ظرفیتی برای تولید و کارآفرینی در گچساران
 ایرنا - پرورش ماهی های گرم آبی و سردآبی ظرفیتی برای تولید و کارآفرینی در مناطق مستعد و دارای منابع خدادای روان آب های گچساران است.شهرستان گچساران با وجود داشتن ...
ادامه مطالب
خبرنامه نوپای ناب
خلاصه و ترجمه مقاله 2013 «چرا نوپای ناب همه چیز را تغییر خواهد داد؟»نوشته استیو بلنک استاد دانشگاه هاروارد در نشریه هاروارد بیزینس ریویو یکی از معتبرترین نشریات مدیریت و ...
ادامه مطالب
بازی‌های موبایل در حال تبدیل به صنعت چند میلیارد دلاری
درآمد بازار بازی‌های تلفن‌های همراه در سال جاری میلادی به بیش از دو برابر سال 2009 می‌رسد.به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، طبق برآورد شرکت آمارگیری استاتیستا در نیویورک، انتظار ...
ادامه مطالب
جلودار زاده: برنامه های دولت برای اشتغال بانوان به زودی اعلام می شود
 ایرنا - مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بانوان گفت: برنامه های دولت برای اشتغال بانوان تدوین شده و به زودی اعلام خواهد شد.به گزارش ایرنا، « سهیلا ...
ادامه مطالب
چرا SME‌ها در ایران باید گسترش یابد؟ بنگاه‌های کوچکی که جهان را اداره می‌کنند…
در حالی که در ایران کسب و کارهای زیر 100 نفر نیروی کار به عنوان بنگاه‌ کوچک و متوسط تلقی می‌شود، در ایالات متحده آمریکا بنگاه‌های کمتر از 500 نفر ...
ادامه مطالب
برگزاری نخستین دوره جامع مدیریت عالی تعاونی‌ها
نخستین دوره جامع سمینار مدیریت راهبردی کسب وکار با هدف بهره‌گیری از مهارتهای جدید جهت حل مشکلات مدیریتی تعاونی‌ها آبان ماه سال جاری برگزار می‌شود.به گزارش ایسنا، در این همایش ...
ادامه مطالب
صنعت مبلمان کشور بازار هدف ندارد/ورشکستگی تولیدکنندگان در
وبلاگ اکونومیست سه شرکت بزرگ اینترنتی در هر
ویژگی‌های یک کارآفرین موفق
هتلداری از جذاب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری در جهان
پرورش ماهی ظرفیتی برای تولید و کارآفرینی در
خبرنامه نوپای ناب
بازی‌های موبایل در حال تبدیل به صنعت چند
جلودار زاده: برنامه های دولت برای اشتغال بانوان
چرا SME‌ها در ایران باید گسترش یابد؟ بنگاه‌های
برگزاری نخستین دوره جامع مدیریت عالی تعاونی‌ها