در ادامه مصاحبه‌‌ی ماهنامه ستکا با محسن ملایری یکی از فعالان شناخته شده اکوسیستم استارتاپ ها و یک کارآفرین تجارت الکترونیک در ایران مطالعه کنید

از سوابق وی می توان به موارد زیر اشاره نمود:
مدرس جهانی دوره نکست
ناظر جهانی استارتاپ ویکند
نایب ریس کانون کارآفرینی ایران
مدیر عامل شرکت خاورزمین از سا ل ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲
بنیانگذار شبکه تبلیغات Anetwork در سال ۱۳۹۰
دبیر اجرایی جشنواره وب از سال ۱۳۹۰

متن مصاحبه ستکا با محسن ملایری

سلام، لطفا خودتان را معرفی کنید و کمی در مورد کارهایی که تاکنون انجام داده‌اید توضیح دهید.

محسن ملایری هستم. حوزه‌ای که به آن خیلی علاقه دارم حوزه کسب‌وکارهای نوپا است و صنعتی که در سال‌های گذشته خیلی داخل آن فعال بودم صنعت کسب‌وکارهای اینترنتی و فناوری اطلاعات است.

تقریبا سال ۲۰۰۷، ۷ سال پیش ایران اومدم، اول یک سری فعالیت‌ها را به‌صورت پراکنده در همین حوزه‌ی کسب‌وکارهای نوپا انجام می‌دادم. در سال ۸۹ با یکی از دوستانم شرکتی را به نام خاورزمین تأسیس کردیم که آن زمان بر روی کسب‌وکارهای اینترنتی متمرکز بودیم. یکی از چیزهایی که همیشه خیلی موردعلاقه‌ام بود این بود که چطور می‌شود در محیط کارآفرینی در همین حوزه و صنعت تحول ایجاد کرد. همون موقع فعالیت‌هایی را که از قبل انجام میشد و ما آن‌ها را مدیریت می‌کردیم، مثل جشنواره وب ایران، را در قالب یک کار غیرانتفاعی تحت عنوان کانون کارآفرینی ایران درآوردیم. چون این فعالیت‌ها صرفاً جنبه تأثیرگذاری در محیط داشتند و جنبه سودآوری آن‌ها مطرح نبود. این کانون از ابتدای سال ۹۲ هدفش را این گذاشت که اکوسیستم استارتاپ ها را در کشور بسازد. ما از بازیگران کلیدی در این حوزه دعوت کردیم که وارد کانون شوند و درگیر کار شوند. این محیط را به‌عنوان جایی که در مرحله اول بخواهد اکوسیستم را بسازد و در مرحله دوم بتواند جامعه استارتاپی را فعال کند، راه‌اندازی کردیم.

تمرکز کانون کارآفرینان ایران روی تکنولوژی است یا آی تی؟ این برنامه وجود دارد که به حوزه سایر تکنولوژی‌ها نیز ورود پیدا کنه یا نه در همین زمینه آی تی باقی خواهد ماند؟

به نکته خوبی اشاره کردید. علتی که ما فعالیت‌مان را روی حوزه آی تی متمرکز کردیم این بود که احساس کردیم می‌توانیم در این حوزه و بخش صنعتی تحولی ایجاد کنیم،من احساس می‌کنم اگر چه صنایع مختلف نقاط مشترک زیادی با هم دارند ولی در هر حوزه‌ای از کارآفرینی و هر صنعتی هیچ‌چیز نمی‌تواند جایگزین میزان جایگاه و دانشی که داخل آن صنعت وجود دارد بشود. ما اعتقاد داریم که اگر ما بتوانیم اینجا و در این زمینه الگوی موفقی بسازیم که هنوز هم به نظر من ساخته نشده، چون باید نتایج و خروجی هاش دربیاد، و بعد تیم‌هایی پیدا شوند که دوست داشته باشند داخل صنایع و حوزه‌های دیگر هم تحول ایجاد کنند می‌توان با آن‌ها از نزدیک درزمینه نحوه‌ی شکل‌گیری کسب‌وکارها، نوآوری‌ها و استارتاپ ها تعامل برقرار کرد و کارکرد که در اینجا شرایطی فراهم می‌شود که یکسری چیزها را ما از آن‌ها و چیزهایی را هم آن‌ها از ما یاد می‌گیرند.

شما بعدازاینکه به ایران بازگشتید در حوزه کسب‌وکارهای اینترنتی شروع به فعالیت کردید، به نظر می‌آید که بیشتر قصد داشتید که بتوانید به کسب‌وکارهای اینترنتی کمک کنید تا اینکه خودتان بخواهید یک کسب‌وکار راه بیاندازید؟

ما کسب‌وکار راه انداختیم ولی احساس کردیم که این محیط هم باید بهبود پیدا کند. ما احساس کردیم که محیط کسب‌وکار ما جای زیادی برای توسعه دارد و می‌توان آن را در سطح منطقه به حد خوبی از توسعه‌یافتگی رساند و تا بعدازآن بتواند به سطح جهانی برسد. بنابراین تأثیرگذاری روی محیط کسب‌وکار جزو دغدغه‌های من بوده و همین باعث شد که تصمیم گرفتیم فعالیت‌هایی را که جنبه غیرتجاری دارند مثل کانون کارآفرینی، استارتاپ ویکندها و… را از حالت شرکت دربیاوریم و هیچ‌وقت به دنبال این نباشیم که این بیزینس اصلی ما باشد. من در خودم نمی‌بینم که تا آخر عمر بتوانم داخل کانون کارآفرینی کار کنم، قطعاً همیشه خودم را بخشی از کانون خواهم دانست ولی احساس کردم که این فضا باید باز شود و این فرصت برای کسانی که می‌خواهند در این حوزه کار کنند فراهم شود که بیایند و تأثیر بگذارند.من همیشه در زندگی به چالش‌هایی که دغدغه زندگیم بوده بیشتر فکر می‌کردم و همیشه به این فکر بودم که اگر بشود در دنیا یک ارزش را خلق کنم و کاری را که دوست دارم انجام دهم، ثروت چیزی است که ناخودآگاه به‌اندازه‌ای که آدم بتواند از زندگی‌اش لذت ببرد پیدا می‌شود و ثروت خیلی زیاد هم بعضی وقت‌ها به درد نمی‌خورد. علت اینکه من در زندگی داخل این مسیر حرکت کردم ۳ دلیل بوده که داخل سخنرانی‌ام در تداکس هم گفتم، سه دایره وجود داره که به‌عنوان ستاره قطبی زندگی من کار می‌کند؛ یکجا کارهایی را که دوست داریم انجام می‌دهیم، یک جا کارهایی را در که آن‌ها تبحر داریم انجام می‌دهیم و یک جای دیگر کارهایی را انجام می‌دهیم که پول خوبی داشته باشد. اگر این ۳ تا دایره روی هم قرار بگیرد آدم می‌فهمد که ستاره‌ای وجود داره و باید به سمتش حرکت کند.

این دغدغه و علاقه شما چگونه ایجاد شد و چرا این کار را زمانی که خارج از کشور بودید انجام ندادید و برگشتید ایران و پیاده‌اش کردید؟

خیلی‌ها می‌گویند ما برگشتیم که داخل کشورمان تحول ایجاد کنیم ولی برای من شاید این انگیزه اولیه نبود. من برگشتم چون می‌خواستم برگردم، خیلی از چیزهایی که اونطرف وجود داشت خوشحالم نمی‌کرد، محیط ایران را دوست داشتم و برای این برگشتم و نه برای اینکه کشورم را بسازم ولی ناخودآگاه وقتی داخل کشور می‌آیی، یک سری چیزهایی را می‌بینی که اگر دغدغه‌ات باشد، به این فکر میافتی که روی آن‌ها کار کنی و در محیط خودت تأثیرگذار باشی. میشه گفت این مسیر ناخودآگاه جلوی من آمد و چون بهش علاقه داشتم آن را طی کردم و فکر می‌کردم اون ارزشی که باید باشد خلق می‌شود.

در بین کارهایی که تابه‌حال انجام دادید کدامش موفق‌تر بوده و کدامش را بیشتر دوست داشتید؟

من همه کارهایی را که تابه‌حال انجام دادم دوست داشتم، چیزی نبوده که بخواهم بگم الان مجبورم که این کار را انجام بدهم. من همیشه سعی کردم اون کاری را که می‌خواهم انجام بدهم، کاری باشد که واقعا بهش علاقه دارم، از صبح دغدغه‌اش را داشته باشم. گاهی اوقات به‌اندازه کافی از اینکه کارهایی را که دوست دارم انجام می‌دهم خوشحال هستم. به‌سختی میشه گفت کدامش تا الان موفق بوده. من احساس می‌کنم موفقیت و شکست همیشه با هم توامانه. هیچ‌وقت نمی‌شود چیزی را گذاشت و گفت این نتیجه موفقیت زندگی من است، داخل همان موفقیت یک عالمه شکست وجود دارد که با آن همراه بوده است. برای همین خیلی سخته که بخواهم بگویم کداش موفق بوده است. کلا مسیر کارآفرینی همین مدلی است باید ببینید که برآیندش چیست.

دلایل موفقیت‌تان را تا به امروز در چه می‌دانید.

اجازه بدهید نگوییم دلیل موفقیت چرا که این کارها تا الان ادامه داشته و تا اینجا آمده است و ما نمی‌توانیم بگوییم موفقیت، هنوز تا موفقیت راه خیلی زیادی است که ما طی نکردیم ولی خب می‌توان گفت دلیل این‌که تا الان به اینجا رسیده‌ایم داشتن تیم است؛ تیمی که از اعضایی تشکیل‌شده که از خود فرد بهتر هستند. در سازمان‌های استارتاپ خیلی‌ها از این می‌ترسند که یک نفر قوی‌تر از خودشان وارد کار شود و نقش اصلی را به عهده بگیرد ولی باید گفت تیمی که از خود آدم بهتر باشند فرد را کامل می‌کند. دومین دلیل شاید شبکه باشد، این‌که ما به جادویی که یک شبکه خوب برای تأثیرگذاری کارها و پیشبرد آن‌ها انجام می‌دهد پی ببریم. ما هم سعی کردیم در شبکه‌سازی خوب عمل کنیم، چه شبکه‌هایی که در داخل ایران و چه شبکه‌هایی که در ارتباط با کسب‌وکارهای دنیا ایجاد کردیم. در کل شبکه و تیم خیلی مؤثر بودند.

با توجه به تخصصی که دارید به نظر شما آینده اینترنت و کسب‌وکارهای تجارت الکترونیک ایران به کدام سمت می‌رود؟ پیش‌بینی که از وضعیت آینده دارید چگونه است؟

من معتقدم که حوزه تجارت الکترونیک ایران داره دچار یک تحول میشه و علت این هم چند جریان است که داره روی هم قرار می‌گیره و همزمان مثل چند رودخانه کوچک به هم می‌پیوندد تا یک رودخانه بزرگ را بسازند. این موضوع ناشی از تأثیرات محیط، تأثیر فعالان این حوزه (مثل فعالان کانون کارآفرینی) و یک‌سری تأثیرها هم به‌صورت دموگرافیک داره اتفاق میفته و این‌ها همه در کنار هم یک تحولی را ایجاد می‌کند. من این حوزه را خیلی جذاب می‌بینم و فکر می‌کنم که تحولات خوبی در این حوزه در حال انجام شدن است که منجر به یک انقلاب کسب‌وکاری می‌شود. موفقیت در این حوزه‌ها با خودش موفقیت‌های دیگری را  به همراه می‌آورد و موجی از تغییرات را ایجاد می‌کند و ما می‌توانیم شاهد ظهور کسب‌وکارهای بیشتری در حوزه صنعت موبایل و کامپیوتر در کشورمان باشیم و خیلی پیش‌بینی سختی ندارد.

مصاحبه با محسن ملایری

محسن ملایری

وضعیت کارآفرینی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ و مشکل کارآفرینی در ایران را چه می‌دانید؟

این حوزه در تخصص من نیست که بخواهم بگویم ولی چیزی که من می‌بینم و می‌توانم بگویم در مرحله اول تأثیرات محیط کسب‌وکار است. به نظر من کارآفرینی در نیجریه هم اتفاق افتاده و در کشورهای فقیرتر آفریقایی هم داره اتفاق می‌افتد ولی من می‌بینم که خیلی‌ها محیط کسب‌وکار را مانع ورود به بحث کارآفرینی می‌بینند و انتظار دارند یک فرش قرمزی پهن شود ولی کسی که کارآفرین است همیشه مسیر خود را پیدا می‌کند و البته محیط هم بی‌تأثیر نیست. اما من ۲ مورد را می‌توانم بگویم یکی دانش و تجربه که قابلیت حل شدن دارد و دومی هم مثل هر بازار نوظهور دیگری بحث دسترسی به سرمایه است که روند خوبی هم برای حل این مشکلات وجود دارد و سرمایه در داخل کشور ما کم نیست و اگر الگوها و استانداردهای درستی ایجاد شود می‌تواند مسئله دسترسی به منابع مالی را کاهش دهد.

یک مانع کارآفرینی این است که افراد دانش کارآفرینی ندارند، به نظر شما این دانش چگونه باید شکل بگیرد؟

این دانش در دنیا الگوهایی دارد که باید وارد شوند و البته محیطی که دانش در آن می‌خواهد تزریق شود و کارآفرین می‌خواهد تجربه کسب کند خیلی مهم است. نکته دیگری که در رابطه با  شکل‌گیری دانش می‌توان گفت بحث مربیگری است که خیلی هم تحول ایجاد می‌کند. منظورمان از این مربیگری کسانی هستند که مسیر کارآفرینی را طی کرده‌اند و در این حوزه تجربه دارند و می‌توانند تجربه‌شان را در اختیار کارآفرینان قرار دهند. خیلی از افراد موفق در دنیا می‌گویند که وجود مربی یا فرد با تجربه‌ای که در کنار من بود، باعث شد که جلوی خیلی از اشتباه‌های من گرفته شود و زودتر به موفقیت برسم. البته وجود مربی در کنار کارآفرین همیشه هم برای این نیست که دوره رسیدن به موفقیت کوتاه‌تر شود، گاهی اوقات هم می‌توان با این دید به آن نگاه کرد که دوره شکست کوتاه‌تر می‌شود و افراد می‌توانند زودتر نتیجه کار خود را ببینند. اگر این مربیگری تبدیل به یک جریان شود و همه خروجی‌ها بتوانند چیزهایی را که از بقیه یاد گرفته‌اند در اختیار تازه‌واردها قرار بدهند محیط خوبی برای رشد کارآفرینان ایجاد می‌شود.

عوامل اصلی موفقیت در کارآفرینی و خصوصا کسب‌وکارهای اینترنتی در ایران چیست؟ عواملی که یک تیم خودش بتواند ایجاد کند.

مهترین چیز داشتن یک تیم خوب است، مهم نیست که ایده چیست یا شناخت کمی نسبت به بازاری که داخلش فعالیت می‌کنیم داریم، مهم این است که اگر تیم، تیم خوبی باشد ایده درمی‌آید، بازار درمیاد. اگر مسیر خیلی از کارآفرینان را ببینید چیزی که اول به دنبالش بودند با چیزی که آخرش به دست می‌آید کاملاً متفاوت است. تیم خیلی خوب تیمی است که دانش و تخصص را به‌اندازه کافی دارند، متنوع هستند و از مهارت‌های مختلف در کنار هم قرارگرفته‌اند. دومین نکته‌ی مهم این است که چقدر این افراد برای اینکه محصول و کسب‌وکار را بسازند خودشان را با الگوهای جهانی تطبیق دهند و به‌روز بودن و آپدیت بودن مهم است و اینکه بر اساس دانش روز کسب‌وکار خود را توسعه دهند خیلی مهم است.

تحلیلتان راجع به بازار اپلیکیشن در ایران چیست؟

این سؤال خیلی تخصصی است و باید از متخصصین همین حوزه پرسیده شود ولی چیزی که می‌توان گفت این است که خیلی‌ها در دنیا هستند که از طریق اپلیکیشن پول درمی‌آورند و نفوذ موبایل به‌شدت در حال افزایش است. تمام اعداد و ارقام موجود نشان می‌دهد حتی درجایی که تلویزیون وجود دارد موبایل به‌جای اینکه screen دوم مردم باشد تبدیل به screen اول آن‌ها شده است. امروزه خیلی از کسب‌وکارها به استراتژی‌های موبایل فکر می‌کنند تا بتوانند بمانند و گر نه امکان دارد یک نفر با استفاده از تکنولوژی جدیدی به اسم موبایل وارد بازار شود و کل بازار را برای خودش بگیرد.

با توجه به این‌که شما یکی از برگزارکنندگان اولین استارتاپ ویکند در ایران بودید، چه پتانسیلی را در جامعه ایران برای برگزاری این رویداد دیدید؟ فکر می‌کنید کاری ادامه‌دار و موفق خواهد بود؟

استارتاپ ویکند صرفاً یک الگو است و با خودش یک الگو آورد. دورهمی های استارتاپی بعدش زیاد شد. به نظر من حداقل اتفاقی که باید بیافته این است که همه باید وارد یک قیف کارآفرینی شوند، رویدادی مثل استارتاپ ویکند یک بهانه است، یک محل ورود است. حداقل در صنعتی که ما داریم حرف می‌زنیم ۱۰-۱۵ هزار آدم در دو سال آینده وارد این حوزه می‌شوند. من می‌شنوم که در دو سال آینده  حدود ۱۵۰ برنامه از این ‌دست قراره برگزار شود و برای این کار هم خیلی‌ها اومدند، کنار هم جمع شدند و انرژی‌شون رو گذاشتند که بتوانند تأثیرگذار باشند. استارتاپ ویکند محلی شد که خیلی‌ها توانستند به این حوزه ورود پیدا کنند و تجربه‌ها، آموزش‌ها و شبکه‌سازی‌ها و تیم سازی‌ها شکل گرفت و می‌تواند باز اتفاق بیافتد.

در پایان ضمن تشکر از اینکه وقتتان را در اختیار ما قرار داده‌اید اگر سخنی دارید بفرمایید.

امیدوارم که فعالیت‌هایی که در حوزه حمایت از استارتاپ‌ها در ایران در حال انجام است جنبشی را شروع کند و باعث شود چرخه نوآوری و تجاری‌سازی در حوزه‌های دیگر کوتاه‌تر شود و آرزو دارم این فعالیت‌ها تأثیر خوبی در محیط بگذارد.

محصولات مرتبط

خدمات مشاوره ستکا
دوره‌های حضوری
دوره‌های مجازی
کتاب‌های کارآفرینی
مطالب مرتبط
چرا SME‌ها در ایران باید گسترش یابد؟ بنگاه‌های کوچکی که جهان را اداره می‌کنند…
در حالی که در ایران کسب و کارهای زیر 100 نفر نیروی کار به عنوان بنگاه‌ کوچک و متوسط تلقی می‌شود، در ایالات متحده آمریکا بنگاه‌های کمتر از 500 نفر ...
ادامه مطالب
معرفی صدرنشین‌ها در شهرک‌های صنعتی
دنیای اقتصاد: گروه صنعت و معدن: سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران ضمن بررسی وضعیت شرکت‌های استانی در مجمع عملکرد سال 92 اعلام کرد: استان چهارمحال و بختیاری با ...
ادامه مطالب
وبلاگ اکونومیست سه شرکت بزرگ اینترنتی در هر کشور را معرفی کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده در این وبلاگ  در ایران سه شرکت دیجی‌کالا با ارزش ۱۵۰ میلیون دلار، کافه بازار با ارزش ۸ میلیون دلار و Anetwork ( شبکه تبلیغاتی کلیکی)  با ارزش ۳ میلیون دلار با ارزش‌ترین شرکت‌های ...
ادامه مطالب
تشویق و توسعه فضای کارآفرینی
تشویق و توسعه فضای کارآفرینیچرخ محرک اقتصادکارآفرینان بسیاری در ایران و جهان وجود دارند که نام‌های آنها برای شما آشناست، حتماً نام استیو جابز، بیل گیتس، لری پیج و... را ...
ادامه مطالب
مهندسی ارزش چیست
آشنایی با قوانین چک
پنجمین استارتاپ گرایند تهران
بازاریابی کسب و کارهای کوچک
دومین استارتاپ گرایند اصفهان
نکات مهم طراحی کارت ویزیت
چرا SME‌ها در ایران باید گسترش یابد؟ بنگاه‌های
معرفی صدرنشین‌ها در شهرک‌های صنعتی
وبلاگ اکونومیست سه شرکت بزرگ اینترنتی در هر
تشویق و توسعه فضای کارآفرینی